Liedboekjes

1.Kinderliederen in liedboekjes

Sinds de tweede helft van de twintigste eeuw kwamen Curaçaose kinderen in aanraking met Papiamentstalige kinderliedjes door middel van liedboekjes. Voorheen waren er slechts Nederlandstalige liederen beschikbaar in liedboekjes. In Nederland bestonden liedboekjes reeds sinds de achttiende eeuw.

Sommige van deze Papiamentstalige liederen waren onderdeel van de volkstraditie en stabiliseerden zich in vorm in tekst en melodie nadat zij in gepubliceerde vorm beschikbaar kwamen. Naast de teksten konden deze liedboekjes ook de partituren bevatten.

In de latere jaren werden zij gezongen door kinderkoren en werd aan het liedboekje een grammofoonplaat toegevoegd, en weer later een CD. Op deze manier konden de liederen in de boeken ook direct worden beluisterd. Ook werd er alleen maar een cassette of CD met kinderliedjes gemaakt.

Liedboekjes zijn op Curaçao te vinden in o.a. de Mongui Maduro Library, Nationale Bibliotheek, het Nationaal Archief Curaçao en het NAAM.

Onderstaande bronnenlijst van bronnen geeft een indruk van de liedboekjes die in de loop der jaren zijn gemaakt.


2. Liedboekjes met liederen uit de orale traditie
In 1944 gaf Nilda María Jesurun Pinto (Willemstad, 12 december 1918 - Hengelo, 17 april 1954) het Papiamentstalige boekje Corsouw ta Canta  uit.  Deze liederen dateren  vanaf 1880. Dit deed zij naar aanleiding van haar programma voor de radiozender Curom, dat op introductie van de schrijver Herman de Man plaatsvond. Bij het overlijden van De Man, als gevolg van een vliegtuigongeluk,  wordt het bijzondere hiervan benadrukt in een artikel van 1951 in De Tijd: godsdienstig-staatkundig dagblad: “De Man is het ook geweest, die allerlei gewone Curaçaose mensen, Papiamentssprekende mensen voor de microfoon heeft gebracht en die een kinderkoortje, dat Papiamentse liedjes zong onder leiding van de onderwijzeres Nilda Pinedo[Pinto] , zijn bekoorlijke uitzendingen deed houden tot verassing en verrukking van de grote lagen van de Curaçaosche bevolking, Dat zijn daden van betekenis  en dit deed de Man kennen als een voor die tijd bijzondere figuur in het leven van Curacao.”

Corsouw ta canta bestond uit 16 pagina’s. Nilda Maria Jesurun Pinto stond in de Curaçaose samenleving bekend als leidster van de Kanariepietjes, die deze liederen op de radiozender Curom zongen, die in 1933 als Curaçaose Radio Vereniging was opgericht. Het boekje bevatte de tekst van kinderliederen die door ouderen waren overgegeven en die ook gedeeltelijk te vinden zijn in de Zikinzá-collectie. Het boekje kostte destijds 35 cent. Veel van deze liederen werden gezongen bij traditionele kinderspelletjes. Jesurun Pinto begon ook met de inventarisatie van oude traditionele kinderspelletjes.

Advertentie voor het boek

Bron: Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-12-1944, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-07-2021, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405800:mpeg21:p004

3. Liedboekjes met liedjes van eigen composities
In 1946 heeft Nilda Pinto in samenwerking met Rudolf Theodorus Palm (1880-1950) het kinderlied-repertoire aangevuld met een Papiamentalige liederenbundel genaamd Bam Canta [Kom laten wij zingen]. De meeste van de liederen hierin zijn composities van de bekende musici Rudolf (Dodo) Palm en Jacobo (Coco) Palm. In 2014 is op initiatief van de Palm Music Foundation deze liederenbundel, nadat de liederen zijn gedigitaliseerd, opnieuw beschikbaar gemaakt in de huidige spellingswijze als Ban Kanta. Het muziekproject is mede tot stand gekomen door een financiële bijdrage van het Prins Bernhard Cultuurfonds Caribisch gebied.

In 1962 gaven Sonia de Castro, Frère Alexius en W. Kamps het boek Nos ta canta: un coleccion di canticanan di pueblo Antiyano i Arubano uit.  Deze publicatie bevat een ruime collectie partituren van liederen en de omschrijving van de spelletjes en de liederen die erbij horen.  De liedjes werden gezongen door een koor, samengesteld uit leerlingen van het Maria Immaculata College onder leiding van de zangleraar W. Kamps. Het lag in de bedoeling dat de scholen de band kochten, zodat deze gebruikt kon worden door leerkrachten die moeilijkheden ondervonden bij het laten instuderen van Papiamentstalige liedjes. Dit boek is in 1997 herdrukt. In het zelfde jaar zijn in de studio van de Curom de liederen van deze bundel Nos ta canta wederom op de geluidsband opgenomen.

Eric La Croes (1946-2016) heeft in 1972 een LP met kinderliedjes in de handel gebracht met als doel het bevorderen van de Curaçaose muziek. Aan de ene kant van de plaat „Nos cuenta" staat een  verhaal over een dief, gedeeltelijk verteld door onderwijzeres Irma van der Biest en gedeeltelijk gezongen door een kinderkoor Kanta Kumi van de Santa Rosa de Lima school. Dit lied heeft La Croes samen met René Rosalia gecomponeerd. Zij zijn  geïnspireerd door het feit dat er in die  periode veel ingebroken werd op scholen. Op den duur gingen de kleuters het heel normaal te vinden en begonnen er zelf onderlinge grapjes en spelletjes over te maken. Het doel was om de kinderen op te wijzen dat inbreken slecht is.  Aan de andere kant getiteld  Ban keiroe kumi, staan liedjes die vertellen over de voorbereidingen voor Kerstmis  

Op 12 november 1974 werd een reeks uitgegeven van drie de kinderpostzegels van de Nederlandse Antillen, die symbolische voorstellingen waren van 3 kinderliederen, te weten: Karpinte ta mas ku rei (Een timmerman is meer dan een koning), Ban ban su rondo (Laten we een rondje maken) en Luna ku solo (Maan en zon). De ontwerpen waren verzorgd door de kunstenaar J.M. Capricorne.

In ongeveer 1977 heeft Paul van Sprang onder de titel Kantika Dushi een viertalige zangbundel voor basisscholen uitgeven met kinder- en jeugdliedjes.
 

Advertentie 


Bron: Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-09-1977, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 10-08-2021, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639606:mpeg21:p008

In 1982 werd de bundel kinderliederen met tekst en gitaarakkoorden Un Barbulètè van Enid Hollander-Merkies uitgegeven. Zij was ook de leider van de kinderkoor Zjozjoli. In 1992 bracht zij naar aanleiding van het 12½-jarig bestaan van dit koor een cassette op de markt met `24 kerkliederen speciaal voor kinderen. De meeste van deze liederen zijn door haar gecomponeerd, vertaald of geschreven en de afgelopen jaren door het koor gezongen. Bij de cassette is er ook een boekje waarin de teksten van de liederen zijn opgenomen. Het arrangement en de muzikale verzorging van de liederen is gedaan door haar zoon, Anthony Hollander. Kant B van de cassette bevat liederen van een kindermis.

 

Twee jaar later heeft zij met haar kinderkoor Zjozjoli een CD/cassette uitgegeven met bekende en minder bekende liedjes. Op de ene kant staan Sinterklaasliedjes in arrangementen van Doble R, waarbij bijvoorbeeld De zak van Sinterklaas’ op merengue maat is geschreven. Op de andere kant staan kerstliedjes, waarvan sommige door de musicus Doble R (Rignald Recordino) zijn gearrangeerd en de rest door Enid Hollander zelf. 

 

In 1986 gaven R.D.Simon en E.C. Provence het boek Canta cantica contento uit. Meer informatie kan men verkrijgen via deze link:

https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.158006399.html/canta-cantica-contentu--i. 

De Kantikanan di Chikitun werden in 1991 gemaakt door Julia Veronie en Ivy Scoop Smits met als doel de hiaten op het gebied van kinderliederen te dichten.

In 1998 schreven  Eric Calmes en  Jeroen Heuvel Mario & Mikanda: Zonnige liedjes uit de Nederlandse Antillen voor kinderen vanaf 3 jaar. Dit boek schreven zij op verzoek van Paul Middellijn, van Equator Productions, Rotterdam, die dit soort boeken van meerdere mensen van verschillende culturele achtergronden heeft gepubliceerd. De auteurs werden gevraagd een tweetalige bundel te schrijven, bestaande uit enkele oude en enkele nieuwe liedjes, alsook een verhaaltje in het Nederlands.

Toestemming ontvangen van Jeroen Heuvel om een cassettebandjes die bij de gepubliceerde bundel behoort te digitaliseren en te kopiëren. 

Zie link: https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.175750823.html/mario-en-mikanda/

Reyna Joe publiceert in 2005 het boek “Dushi Wega” waarin ook kinderspelletjes met liedjes en versjes die zelf door haar bedacht zijn.

Het koor In 2010 is door Harry Moen, Tempu di Chinchirinchi Bida i Muzik den Otrobanda  gepubliceerd. 

Het koor Serenada onder leiding van Harry Moen heeft ook opnames gemaakt met traditionele Papiamentse kinderliederen  voor het behoud van dit cultureel erfgoed. Het album Dum Dum Dum van de Antilliaanse groep Serenada bevat  kinderliedjes zoals: 

Dum Dum Dum en Mi pushi

https://www.youtube.com/watch?v=JokC3R5QetY&list=PLiIV4o_fTtrzh6K4-Oftk8q7QJdJxfLRX&index=5

 

[Interview Harry Moen]